Fundacja Dzieciom Pomagaj - logoCentrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne Tęcza - logo
„Pedagodzy ORW CER TĘCZA dla rodziców”

„Rola wczesnej diagnozy logopedycznej” - opracowała mgr Dorota Lisiecka neurologopeda, oligofrenopedagog ORW "CER TĘCZA"


Z wczesną diagnozą logopedyczną spotykamy się w ramach tzw. wczesnej interwencji logopedycznej, którą to objęte są dzieci tuż po urodzeniu do 3 r. życia. Jest to część wczesnych oddziaływań diagnostyczno-terapeutycznych, którymi obejmuje się dzieci obarczone zagrożeniem nieprawidłowego rozwoju psychoruchowego, w tym rozwoju mowy. Wczesna diagnoza logopedyczna ma w ich wypadku ogromne znaczenie, gdyż prawidłowo postawiona w tak wczesnym okresie rozwojowym pozwala na właściwe rozpoznanie problemu i stworzenie programu terapii logopedycznej, która może zapobiec rozwinięciu lub pogłębieniu deficytów ustno-twarzowych.
Badania podejmowane przez specjalistę wczesnej interwencji logopedycznej muszą być skierowane na prawidłowy rozwój tzw. funkcji prymarnych – ssania, żucia, połykania, ponieważ one determinują prawidłowy rozwój artykulacji. Wczesne zidentyfikowanie zaburzeń w tym zakresie oraz w aparacie zgryzowym lub w psychofizycznym funkcjonowaniu dziecka, pozwala na uniknięcie wielu przeszkód rozwojowych.
Ważna jest także ocena budowy anatomicznej okolicy ustno-twarzowej, mającej wpływ na funkcje pokarmowe, oddechowe, połykowe, wędzidełka podjęzykowego, budowy i sprawności warg, podniebienia, sposobu pobierania pokarmu oraz koordynacji: ssanie-oddech-połykanie. Podczas konsultacji logopeda zbiera informacje dotyczące przebiegu ciąży i okresu okołoporodowego, a następnie dane o podstawach warunkujących rozwój najwcześniejszych funkcji aparatu artykulacyjnego, a więc o funkcjach pokarmowych. Następnie dokonuje oceny poziomu funkcjonowania aparatu artykulacyjnego - sprawdzenie odruchów ze strefy ustno-twarzowej (ich obecności i sposobu realizacji przez dziecko), kształtowanych we wczesnym okresie życia płodowego. Do odruchów istotnych, poddawanych ocenie przez logopedę należą m.in. odruch Babkina, odruch ssania, połykania, szukania, wymiotny, kąsania. Specjalista dokonuje oceny warunków anatomicznych twarzy i jamy ustnej, w tym także napięcia mięśniowego oraz symetrii. Zaburzenia napięcia mięśniowego oraz symetrii aparatu artykulacyjne rzutują na trudności w karmieniu (zachłystywanie się podczas jedzenia i picia), utrudniają domykanie warg, prawidłowe ruchy języka oraz właściwe połykanie. To z kolei, może powodować nieprawidłowości w warunkach zgryzowych i zębowych oraz przekłada się na sposób oddychania, a w konsekwencji na prawidłowy rozwój mowy. Ogromne znaczenie ma wpływ prawidłowego karmienia na wzorce ruchowe istotne dla przyszłej artykulacji dziecka oraz na prawidłowość budowy aparatu artykulacyjnego. Uznaje się, że każdy nieprawidłowy wzorzec karmienia, który rozwinął się u dziecka i wskutek braku przeciwdziałania utrwalił, może wpłynąć niekorzystnie na gaworzenie i późniejsze wydawanie dźwięków artykułowanych. W opisach procesu karmienia zwraca się uwagę na istotne różnice zachodzące przy ssaniu piersi i ssaniu przez smoczek, podkreślając, że jedynie karmienie naturalne zapewnia właściwe warunki rozwoju prawidłowej artykulacji. Jedno z zadań terapeuty polega na przygotowaniu rodziców do zapewnienia dziecku właściwej pozycji podczas karmienia. Jest to tym istotniejsze, że wielu opiekunów dzieci z zaburzeniami rozwoju ma tendencję do ich układania podczas przyjmowania posiłku w pozycji leżącej bądź półleżącej.
W czasie diagnozy logopeda zwraca uwagę na obecność parafunkcji, a więc stereotypowych czynności, nawyków, takich jak: ssanie i nagryzanie smoczków, palca, warg, języka, błony śluzowej policzka. Czynności te, mogą powodować poważne zaburzenia szczękowo-zgryzowo-zębowe. Diagnoza logopedyczna obejmuje również ocenę sposobu oddychania, poziomu rozwoju zmysłów – przede wszystkim słuchu i wzroku. Istotne jest również określenie poziomu wrażliwości na bodźce dotykowe, szczególnie w obrębie twarzy dziecka. Na końcu specjalista dokonuje oceny poziomu rozwoju mowy – czas pojawienia się i czas trwania stadiów przedwerbalnych (zachowania komunikacyjne, uwaga, reakcje, skupianie wzroku) i werbalnych (głużenie, gaworzenie, pierwsze słowa). Nie bez znaczenia dla mowy jest także harmonijny rozwój psychomotoryczny, rozwój psychiczny na który składa się rozwój możliwości poznawczych, intelektualnych, emocjonalnych i społecznych.
Warto także podkreślić, że terapia podejmowana wobec dzieci przedszkolnych, a zwłaszcza sześcioletnich jest często działaniem spóźnionym o niższej efektywności. Wiek dziecka, powinien być zatem czynnikiem determinującym podjęcie oddziaływań terapeutycznych.

Bibliografia:
1. Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2008.
2. Błeszyński J.J., Wczesna interwencja – różne podejścia, ujęcia, definicje. Różne nie znaczy sprzeczne, [w:] Wczesna interwencja w logopedii, red. J.J. Błeszyński, D. Baczała, Harmonia Universlias, Gdańsk 2015.
3. A. Regner. - Wczesna interwencja logopedyczna wobec dziecka zagrożonego niepełnosprawnością. Warszawa 2005.

Aktualności

sobota 12 czerwca 2021CER Tęcza
Gr granatowa spacerując ulicami Kalisza odwiedziła dziś budkę z książkami oraz wstąpiła na lody trus... Więcej »