Fundacja Dzieciom Pomagaj - logoCentrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne Tęcza - logo
ZABAWA Z DZIECKIEM W SPEKTRUM AUTYZMU
Artykuł przygotowała mgr Aleksandra Górska- psycholog i oligofrenopedagog
Na całym świecie dzieci poświęcają dużo czasu zabawie. Jest ona źródłem wielu umiejętności – rozwija wyobraźnię, kreatywność, pozwala na utrwalenie oraz doskonalenie nabytej wiedzy, a także uczy dzieci współpracy z rówieśnikami oraz dorosłymi. W przypadku zabawy rówieśniczej istotny jest również aspekt społeczny, umożliwiający poznanie reguł interakcji międzyludzkich.
Dziecko w spektrum autyzmu trudno zachęcić do konkretnej aktywności, ponieważ nie zawsze jest ono w stanie przestrzegać wymaganych przez nas zasad i reguł. Potrafią się jednak bawić, a zabawa taka ma właściwości terapeutyczne, poprawia funkcjonowanie komunikacyjne, poznawcze i społeczne.
Rozwój zabawy u dzieci w spektrum autyzmu jest nietypowy. Zdecydowanie częściej brakuje tu zabaw z udawaniem, zabaw tematycznych czy zabaw z wyobraźnią. Dzieciom w spektrum trudniej jest wyobrazić sobie, że klocek może być samolotem, woreczek z grochem - rybką, a piłka - pomarańczą. Zabawa może tu przybierać charakter zabawy funkcjonalnej czy też sensomotorycznej. Zabawki są często przez dziecko lizane, wkładane do ust, czy oglądane z różnych perspektyw. Mimo wszystko powinniśmy wspierać dziecko w rozwijaniu umiejętności zabawy. Dzięki temu stworzymy dziecku możliwość konstruktywnego spędzania czasu wolnego, a także stworzymy mu przestrzeń do nawiązania relacji rówieśniczych. Musimy jednak pamiętać, że sam proces nauki zabawy musi być planowy oraz przemyślany, a podczas samej zabawy dziecko w spektrum będzie wymagać naszego wsparcia. Możliwości dziecka są jednak uzależnione od możliwości komunikacyjnych, a także sprawności intelektualnej. W przypadku dzieci w spektrum autyzmu, zabawa na początku jest intensywną nauką. Musimy dołożyć jednak starań, by nauczanie to przebiegało w sposób interesujący, powinniśmy używać do tego przedmiotów, które są dla dziecka wzmocnieniem. Warto też dać czasem dziecku chwilę oddechu i pozwolić pobawić mu się tak jak potrafi, a dopiero później podejmijmy inicjatywę. Najważniejsze jest znalezienie złotego środka pomiędzy nauką a zabawą, tak, by dziecko potrafiło czerpać z tego przyjemność.
Przeprowadzono wiele badań, które wykazały, że dziecko z autyzmem po prostu trzeba nauczyć, jak się bawić, czyli przeprowadzić tzw. „trening zabawy”. Musimy wtedy przestrzegać kilku zasad:
1. Przygotowanie otoczenia – zbyt wiele przedmiotów może rozproszyć uwagę dziecka, dlatego przedmioty należy uporządkować, a akcesoria potrzebne do danej zabawy umieścić w jednym pudełku lub worku.
2. Przygotowanie przestrzeni do zabawy – warto uporządkować pokój dziecka i podzielić zabawki według rodzaju, dzięki temu zmniejszymy ryzyko rozproszenia uwagi.
3. Zachowanie dorosłego - dorosła osoba musi wykazać się cierpliwością i elastycznością. Dziecko nie zawsze od razu zainteresuje się proponowaną przez nas aktywnością.
PRZYKŁADOWE PROSTE ZABAWY TERAPEUTYCZNE:
1. Kostka ruchowa – Kostkę lub większy klocek oklejamy obrazkami. Na każdym obrazku schematycznie przedstawione jest ćwiczenie ruchowe, np. przysiad, skłon, podskok itd. Na zmianę dorosły i dziecko rzucają kostką. Ten, kto rzuca, wykonuje wylosowane ćwiczenie. Zabawa uczy przestrzegania reguł oraz akceptowania losowego charakteru gry. Dziecko uczy się również naśladowania i odczytywania symbolu.
2. Tor przeszkód – Układamy tor przeszkód dla dziecka, tłumaczymy lub pokazujemy jak pokonać przeszkody. Zachęcamy dziecko do pokonania przeszkód w odpowiedniej kolejności, początkowo pomagamy, stopniowo zmniejszając wsparcie.
3. Pieczątki – Najprostszą zabawą z pieczątkami jest przybijanie ich na kartce. Wprowadzamy jednak wybraną przez nas zasadę – na przykład przybijamy pieczątki według wybranej sekwencji, przybijamy je na zmianę (rodzic – dziecko), czy też przybijamy je w wyznaczonych przez nas miejscach. Dziecko uczy się wykonywać sekwencję działań, zabawa uczy również samoorganizacji i planowania czynności, indywidualnej zabawy, wykonywania zadań a także elastyczności w ustalaniu reguł.
4. Ubieranie misia – Pokazujemy dziecku misia i kilka ubranek. Zakładamy misiowi jedną z rzeczy i zachęcamy, by dziecko założyło mu kolejną. Zabawa rozwija sprawności w obrębie mikromotoryki, ale też uczy przenoszenia czynności znanych z życia na zabawkę – czyli jest to pierwszy krok do zabawy opartej na wyobraźni. Dzieci w spektrum mają trudności z zabawą tematyczną wzorowaną na abstrakcyjnym scenariuszu, więc najlepiej, gdy zaczniemy od zabaw bliskich doświadczeniu dziecka.

Źródła:
Bryńska A., Jagielska G. Komender J., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.
Moor J., Śmiech, zabawa i nauka z dziećmi o profilu autystycznym, Wydawnictwo Cyklady, Łódź – Warszawa 2016
Sabik M., Szczypczyk A., Zabawy dla dzieci z autyzmem, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2012.

Aktualności

wtorek 20 września 2022CER Tęcza
Wszystkich chętnych serdecznie zapraszamy 👇👇👇 Więcej »